ZMIANY W PRZEPISACH PODATKOWYCH – grudzień 2025 r.

1. Limity na 2026 r. w ujęciu tabelarycznym

Status/prawo/obowiązek	Limity w euro	Limity w zł
Status małego podatnika dla celów CIT/PIT:	2.000.000	8.517.000
Limit jednorazowej amortyzacji:	50.000	213.000
Prawo do opłacania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych:	2.000.000	8.517.200
Prawo do kwartalnego opłacania ryczałtu:	200.000	851.720
Status małego podatnika dla celów VAT – u podatników wynagradzanych prowizyjnie:	2.000.000	8.517.000
	45.000	192.000
Prawo do kwartalnych deklaracji VAT dla stosujących estoński CIT:	4.000.000	17.034.000
Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych:	2.500.000	10.646.500

2. Limity dla celów CIT/PIT na 2026 r.

Status małego podatnika w 2026 r.

Dla celów CIT/PIT małym podatnikiem jest podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą VAT należnego) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2.000.000 euro (w przypadku przedsiębiorstwa w spadku również przychodu ze sprzedaży u zmarłego przedsiębiorcy), po zaokrągleniu do 1.000 zł. Na 2026 r. limit ten wynosi 8.517.000 zł.

Limit jednorazowej amortyzacji

Mali podatnicy (oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej w roku jej rozpoczęcia) mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 KŚT (z wyłączeniem samochodów osobowych) w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 50.000 euro łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych, po zaokrągleniu do 1.000 zł. Na 2026 r. limit ten wynosi 213.000 zł.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych może być opłacany w roku podatkowym m.in. przez podatników kontynuujących prowadzenie działalności gospodarczej, jeżeli w roku poprzedzającym rok podatkowy:

a) uzyskali przychody z tej działalności, prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nieprzekraczającej 2.000.000 euro lub

b) uzyskali przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła kwoty 2.000.000 euro.

Limit przychodów za 2025 r. uprawniający do opodatkowania w 2026 r. ryczałtem ewidencjonowanym (równowartość 2.000.000 euro):

8.517.200 zł

Kwartalne opłacanie ryczałtu

Niektórzy podatnicy mogą wybrać kwartalne opłacanie ryczałtu. Taka możliwość dotyczy podatników rozpoczynających prowadzenie działalności, a także podatników kontynuujących działalność, których otrzymane przychody z działalności prowadzonej samodzielnie albo przychody spółki – w roku poprzedzającym rok podatkowy – nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 200.000 euro.

Limit przychodów za 2025 r. z działalności prowadzonej samodzielnie lub przychodów spółki, pozwalający na kwartalne opłacanie ryczałtu ewidencjonowanego w 2026 r. (równowartość 200.000 euro):

851.720 zł

3. Limity dla celów VAT na 2026 r.

Mały podatnik VAT

Mali podatnicy mogą korzystać z pewnych uproszczeń w VAT, tj.:

• z kasowej metody rozliczania VAT,
• z kwartalnego rozliczania VAT,
• z kwartalnego składania deklaracji.

Przez małego podatnika w 2026 r. należy rozumieć podatnika VAT:
u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2.000.000 euro,	prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającego funduszami inwestycyjnymi, zarządzającego alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będącego agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu – jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45.000 euro.
Limity na 2026 r. (po zaokrągleniu do 1.000 zł)
8.517.000 zł	192.000 zł

Prawo do składania kwartalnych deklaracji VAT a estoński CIT

Prawo do kwartalnego składania deklaracji VAT mają m.in. podatnicy podlegający opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek (tzw. estońskim CIT), jeżeli wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) u tych podatników nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 4.000.000 euro.

Limit wartości sprzedaży (wraz z kwotą podatku) za 2025 r. uprawniający do składania kwartalnych deklaracji VAT w 2026 r. (4.000.000 euro × 4,2586 zł/euro – po zaokrągleniu do 1.000 zł):

17.034.000 zł

Podatnicy opodatkowani tzw. estońskim CIT nie mają prawa do składania kwartalnych deklaracji (a tym samym rozliczania VAT), jeżeli są spełnione przesłanki wskazane w art. 99 ust. 3a ustawy o VAT (m.in. nowi podatnicy, tj. czynni podatnicy VAT przez okres 12 miesięcy od czasu rejestracji).

4. Wybrane limity bilansowe na 2026 r.

Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych w 2026 r.

Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, poza jednostkami zobowiązanymi do ich prowadzenia ze względu na formę prawną (takimi jak np. spółki z o.o., spółki akcyjne, spółki komandytowe), dotyczy również osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, spółek jawnych osób fizycznych, spółek partnerskich oraz przedsiębiorstw w spadku działających zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw – jeżeli ich przychody za poprzedni rok podatkowy/obrotowy wyniosą co najmniej równowartość w walucie polskiej 2.500.000 euro.

Limit przychodów za 2025 r. decydujący o obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych w 2026 r. (2.500.000 euro × 4,2586 zł/euro):

10.646.500 zł

Badając obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych w 2026 r., podatnicy prowadzący w 2025 r.:

• podatkową księgę przychodów i rozchodów lub podlegający opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych – przyjmują przychody określone w ustawie o PDOF,
• księgi rachunkowe – ustalają przychody według ustawy o PDOF oraz według ustawy o rachunkowości.

Jeśli ww. przychody za 2025 r. osiągnęły lub przekroczyły limit w wysokości 10.646.500 zł, wówczas od 2026 r. występuje obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Uproszczenia przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych w 2026 r.

Rodzaj uproszczenia	Jednostki, które mogą stosować uproszczenia	Jednostki, które nie mogą stosować uproszczeń
Kwalifikacja umów leasingu według zasad określonych w przepisach podatkowych (por. art. 3 ust. 6 ustawy o rachunkowości)	Jednostki mikro (określone w art. 3 ust. 1 pkt 1a ustawy o rachunkowości) oraz jednostki małe (określone w art. 3 ust. 1 pkt 1b ww. ustawy).	Jednostki, o których mowa w art. 3 ust. 1h ustawy o rachunkowości (tj. jednostki tzw. rynku finansowego)
Uproszczone zasady kalkulacji kosztu wytworzenia produktu (por. art. 28 ust. 4a ww. ustawy)
Niestosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie uznawania i metod wyceny oraz ujawniania i prezentacji instrumentów finansowych (por. art. 28b ww. ustawy)
Odstąpienie od ustalania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego (por. art. 37 ust. 10 ww. ustawy)
Rezygnacja z zachowania zasady ostrożności przy wycenie poszczególnych składników aktywów i pasywów w zakresie tworzenia odpisów aktualizujących wartość aktywów oraz rezerw na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń (por. art. 7 ust. 2b ww. ustawy)
Dokonywanie bilansowych odpisów amortyzacyjnych według zasad określonych w przepisach podatkowych (por. art. 32 ust. 7 oraz art. 33 ust. 1 ww. ustawy)	Jednostki mikro (określone w art. 3 ust. 1 pkt 1a ustawy o rachunkowości) oraz jednostki małe (określone w art. 3 ust. 1 pkt 1b ww. ustawy).	Jak wyżej oraz dodatkowo: 1) jednostki sektora finansów publicznych (w zakresie amortyzacji oraz odstąpienia od tworzenia brk – o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej); 2) spółki kapitałowe; 3) spółki komandytowo-akcyjne; 4) spółki jawne lub komandytowe, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej

5. Nowy próg zwolnienia podmiotowego z VAT

Z dniem 1 stycznia 2026 r. podniesiono próg zwolnienia podmiotowego z VAT z 200.000 zł na 240.000 zł. Nowy limit dotyczy zarówno polskich podatników, jak i podatników z innych krajów UE, którzy w Polsce korzystają ze zwolnienia z VAT w ramach procedury SME.

Ze zwolnienia podmiotowego z VAT będą mogli korzystać także podatnicy, u których wartość sprzedaży w 2025 r. przekroczy „stary” limit (200.000 zł), ale nie przekroczy „nowego” (240.000 zł). Będzie to dotyczyło także podatników, którzy w 2025 r. rozpoczęli/rozpoczną wykonywanie czynności opodatkowanych, przy czym oni wartość sprzedaży powinni policzyć w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej.

Nadmieniamy, że podatnik, który utracił prawo do podmiotowego zwolnienia z VAT lub zrezygnował z tego zwolnienia, może ponownie z niego skorzystać, nie wcześniej jednak niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo do zwolnienia z VAT lub z niego zrezygnował (pod warunkiem, że limit obrotów na to zezwala). Tak wynika z art. 113 ust. 11 ustawy o VAT. Podkreślamy, iż obecnie uznaje się, że powrót do zwolnienia z VAT może nastąpić także w trakcie roku (jeśli upłynął rok liczony jak wyżej).

Wskazany powyżej roczny okres karencji uprawniający do ponownego skorzystania z podmiotowego zwolnienia z VAT nie dotyczy podatników, u których wartość sprzedaży w 2025 r. przekroczyła 200.000 zł, ale nie przekroczyła 240.000 zł. Mogą oni ponownie skorzystać ze zwolnienia z VAT od 1 stycznia 2026 r. Tak wyjaśniło Ministerstwo Finansów w piśmie przesłanym do naszego Wydawnictwa w dniu 22 lipca 2025 r., w którym czytamy, że:

„(…) podatnicy podatku VAT, u których łączna wartość sprzedaży przekroczy w trakcie roku 2025 kwotę 200 tys. zł, z wyłączeniem podatku (lub wartość obliczoną w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli w 2025 r. rozpoczęli wykonywanie działalności gospodarczej), po przekroczeniu tego limitu w dalszej części 2025 r. nie będą korzystać ze zwolnienia podmiotowego. Przy czym zgodnie z uchwalonymi przepisami (…), jeżeli wartość sprzedaży u tych podatników w 2025 r. nie przekroczy 240 tys. zł, będą mogli ponownie skorzystać ze zwolnienia już od 1 stycznia 2026 r. Tym samym nie będzie obowiązywał ich roczny okres karencji, o którym mowa w art. 113 ust. 11 ustawy o VAT.”

6. Samochody osobowe – nowe limity w 2026 r.

Nowe limity amortyzacji

Do końca 2025 r., w odniesieniu do samochodów osobowych z napędem spalinowym, kosztem uzyskania przychodów mogły być odpisy amortyzacyjne w części ustalonej od ich wartości początkowej nieprzekraczającej 150.000 zł. W przypadku samochodów elektrycznych oraz napędzanych wodorem limit ten wynosił 225.000 zł.

Inaczej jest od 1 stycznia 2026 r. w odniesieniu do pojazdów spalinowych. Otóż od tej daty weszły w życie zmiany wprowadzające dodatkowy podział takich pojazdów, tj. na emitujące poniżej 50 g CO₂ na km oraz emitujące od 50 g CO₂ na km. W odniesieniu do tych pierwszych obowiązuje limit 150.000 zł (czyli taki sam, jaki obowiązywał do pojazdów innych niż elektryczne i napędzane wodorem do końca 2025 r.), zaś do drugiej grupy pojazdów stosuje się limit 100.000 zł.

Zgodnie z przepisem przejściowym (por. art. 30 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 2269 ze zm.), nowe regulacje w zakresie amortyzacji nie znajdują zastosowania do pojazdów wprowadzonych do ewidencji środków trwałych przed 1 stycznia 2026 r. W ich przypadku stosuje się regulacje obowiązujące do 31 grudnia 2025 r.

Co jednak istotne i zgodne z ideą wprowadzanych zmian (zachęcających do zakupu pojazdów zeroemisyjnych), limit amortyzacji osobowych pojazdów elektrycznych oraz z napędem wodorowym pozostał bez zmian i nadal wynosi 225.000 zł.

Opłaty z tytułu leasingu, najmu, dzierżawy samochodów osobowych w kosztach podatkowych

W stanie prawnym obowiązującym do końca 2025 r. nie uważało się za koszty uzyskania przychodów dotyczących samochodu osobowego opłat wynikających z umowy leasingu operacyjnego, umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze – w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej kwota 150.000 zł pozostawała do wartości samochodu osobowego będącego przedmiotem tej umowy. W przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym lub pojazdem napędzanym wodorem, ww. limit wynosił 225.000 zł (art. 16 ust. 1 pkt 49a i ust. 5e ustawy o PDOP i art. 23 ust. 1 pkt 47a i ust. 5e ustawy o PDOF).

Od 1 stycznia 2026 r. ulega zmianie ww. limit – w odniesieniu do spalinowych samochodów osobowych. Zostały wprowadzone dwa limity wynoszące:

• 150.000 zł – jeśli emisja CO₂ silnika spalinowego samochodu osobowego wynosi mniej niż 50 g/km) lub
• 100.000 zł – jeśli emisja CO₂ silnika spalinowego samochodu osobowego jest równa lub wyższa niż 50 g/km.

„Nowe” limity dotyczą także rozliczania opłat wynikających z umów leasingu, najmu, dzierżawy zawartych przed 1 stycznia 2026 r. (ustawodawca nie wprowadził bowiem przepisów przejściowych w tym zakresie). Tak wynika np. z interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 15 października 2025 r., nr 0111-KDIB1-1.4010.474.2025.1.MF oraz z pisma podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów z 17 września 2025 r., nr DD2.054.16.2025 (będącego odpowiedzią na interpelację poselską nr 12100), dotyczących umów leasingu operacyjnego zawartych przed 1 stycznia 2026 r.

W przypadku samochodów elektrycznych lub napędzanych wodorem ww. limit nadal wynosi 225.000 zł.

Nowe limity na samochody w ujęciu tabelarycznym

Samochody osobowe	Zasady obowiązujące:
	Do 31 grudnia 2025 r.	Od 1 stycznia 2026 r.
• Spalinowe/emisyjne:
– poniżej 50 g CO2 na km	150.000 zł
– od 50 g CO2 na km	150.000 zł	100.000 zł
• Zeroemisyjne:
– elektryczne i wodorowe:	225.000 zł

Emisję CO₂ określa się na podstawie danych zawartych w centralnej ewidencji pojazdów, o której mowa w art. 80a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.

7. Nowe zasady prowadzenia PKPiR w 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. poz. 1299), dalej: nowe rozporządzenie. Zastąpiło ono rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2019 r. w tej samej sprawie (Dz. U. poz. 2544 ze zm.), które obowiązywało do 31 grudnia 2025 r. (dalej: „stare” rozporządzenie).

Wydanie nowego rozporządzenia ma głównie związek z nowymi obowiązkami nałożonymi m.in. na podatników PIT prowadzących PKPiR, dotyczącymi obligatoryjnego prowadzenia podatkowej księgi w formie elektronicznej oraz przesyłania jej w formie pliku JPK_PKPIR.

Nowe rozporządzenie zawiera również szereg innych różnic w porównaniu do dotychczas obowiązującego. O sposobie prowadzenia PKPiR od 2026 r. piszemy w tym artykule, poruszając najważniejsze kwestie.

Założenie księgi

W nowym rozporządzeniu utrzymano generalną zasadę, że podatnik jest obowiązany założyć księgę, a w razie obowiązku prowadzenia zestawienia sprzedaży (ewidencji sprzedaży) – również to zestawienie, na dzień 1 stycznia roku podatkowego lub na dzień rozpoczęcia działalności w trakcie roku podatkowego.

Wzór księgi zamieszczono w załączniku do nowego rozporządzenia. Dodano w nim nowe kolumny, tj.:

• kolumnę nr 3 – numer identyfikujący fakturę wystawioną przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur,
• kolumnę nr 5 – identyfikator podatkowy kontrahenta.

Bez zmian pozostały przepisy odnoszące się do obowiązku prowadzenia księgi rzetelnie i w sposób niewadliwy oraz zakreślające błędy, których stwierdzenie nie odbiera księdze charakteru rzetelnej i niewadliwej (dotychczas tylko waloru rzetelnej).

Rezygnacja z uproszczonej księgi prowadzonej przez rolników

W nowym rozporządzeniu zrezygnowano z regulacji, które umożliwiały prowadzenie uproszczonej księgi przychodów i rozchodów przez rolników wykonujących działalność gospodarczą (patrz: § 2 ust. 2 „starego” rozporządzenia). Dotyczyło to rolników prowadzących gospodarstwo rolne bez zatrudnienia w nim pracowników, członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz pracowników rolnych, wykonujących działalność gospodarczą, osobiście lub z udziałem członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, osiągających przychód z tej działalności gospodarczej w wysokości nieprzekraczającej 10.000 zł w roku podatkowym.

W konsekwencji ww. rolnicy począwszy od 2026 r. prowadzą księgę na ogólnych zasadach według wzoru określonego w załączniku do nowego rozporządzenia. Nie zawiera ono wzoru tzw. uproszczonej księgi przychodów i rozchodów.

Brak zwolnienia z obowiązku prowadzenia księgi

Nowe rozporządzenie nie zawiera również przepisów, które były podstawą ubiegania się o zwolnienie ze stosowania przepisów rozporządzenia w zakresie, w jakim było to uzasadnione szczególnymi okolicznościami, w tym związanymi z rodzajem i rozmiarem wykonywanej przez podatnika działalności oraz wiekiem i stanem jego zdrowia (patrz: § 4 „starego” rozporządzenia). Przy czym na mocy przepisu przejściowego (rozdział 4 nowego rozporządzenia):

• do wniosków w sprawie ww. zwolnienia, złożonych do dnia 31 grudnia 2025 r., stosuje się przepisy dotychczasowe,
• zwolnienia przyznane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowają moc przez okres, na jaki zostały przyznane.

Słownik pojęć

Zmianie uległ słownik pojęć używanych w rozporządzeniu. Ze słownika tego usunięto takie pojęcia jak: biuro rachunkowe, przychód, środki trwałe, wartości niematerialne i prawne oraz przedsiębiorstwo wielozakładowe. Dodano natomiast do niego definicję ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od towarów i usług.

Nowe rozporządzenie, tak jak dotychczasowe, definiuje pojęcia: towary (na które składają się towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, wyroby gotowe, produkcja niezakończona, braki, odpady oraz materiały (surowce) przyjęte od zamawiających do przerobu lub obróbki), cena zakupu, cena nabycia oraz koszt wytworzenia. Definicje te zachowują w istocie swoje wcześniejsze znaczenie.

Rezygnacja z miejsca przechowywania księgi i innych obowiązków

W nowym rozporządzeniu zrezygnowano z przepisów odnoszących się do miejsca przechowywania księgi oraz dowodów, na podstawie których dokonywane były w niej zapisy. Zrezygnowano również z regulacji, które odnosiły się do prowadzenia odrębnych ksiąg w przedsiębiorstwie wielozakładowym lub jednej księgi w przypadku, gdy w poszczególnych zakładach była prowadzona co najmniej ewidencja sprzedaży. Brak jest także zapisów dotyczących zasad dokumentowania przesunięć towarów/materiałów między zakładami należącymi do tego samego podatnika, zwanych dowodami przesunięć. Dowody przesunięć zostały wyłączone z listy dowodów księgowych.

Nowe rozporządzenie nie zawiera również przepisów określających obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przez podatników, którzy powierzyli prowadzenie księgi biuru rachunkowemu (§ 7 „starego” rozporządzenia).

Obowiązek prowadzenia księgi w formie elektronicznej

Zgodnie z § 5 nowego rozporządzenia, w przypadku prowadzenia księgi bez użycia programów komputerowych podatnik jest obowiązany zbroszurować księgę i kolejno ponumerować jej karty. Przepis ten oznacza, że podstawowym sposobem prowadzenia podatkowej księgi jest prowadzenie jej przy użyciu programów komputerowych, przy czym dopuszcza się prowadzenie księgi bez użycia programów komputerowych.

UWAGA! W 2026 r. podatkową księgę przychodów i rozchodów w formie elektronicznej obowiązani są prowadzić podatnicy, na których spoczywa obowiązek przesyłania JPK_VAT za okresy miesięczne.

Dodatkowo w nowym rozporządzeniu zrezygnowano z przepisu określającego warunki uznania księgi za prawidłową w przypadku prowadzenia jej przy zastosowaniu technik informatycznych (§ 28 „starego” rozporządzenia).

Zapisy w księdze

Nowe rozporządzenie utrzymuje generalną zasadę, że zapisy w księdze są dokonywane w języku polskim i w walucie polskiej, a podstawą ich dokonywania w księdze są dowody księgowe, które sporządza się w języku polskim. Treść dowodu powinna być pełna i zrozumiała, przy czym dopuszcza się używanie skrótów ogólnie przyjętych. Jeżeli w dowodzie jest podane wartościowe określenie zdarzenia gospodarczego tylko w walucie obcej, podatnik posiadający ten dowód jest obowiązany przeliczyć walutę obcą na złote zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o podatku dochodowym. Wynik przeliczenia należy zamieścić w wolnych polach dowodu lub w załączniku do dowodu sporządzonego w walucie obcej.

Dostosowano do nowych wymogów przepisy dotyczące poprawiania błędów w przypadku ich stwierdzenia w zapisach. Zgodnie z nowym rozporządzeniem, takie błędy poprawia się przez (§ 6 ust. 2):

• wpisanie nowej treści zapisu, a w przypadku prowadzenia księgi bez użycia programów komputerowych – skreślenie dotychczasowej treści i wpisanie nowej, z zachowaniem czytelności błędnego zapisu, oraz podpisanie poprawki i umieszczenie daty jej dokonania lub
• wprowadzenie do księgi niewpisanych dowodów lub dowodów zawierających korekty błędnych zapisów; zapisy zmniejszające przychody lub koszty dokonuje się ze znakiem minus (-) lub kolorem czerwonym.

Bez znaczącej modyfikacji pozostawiono przepisy dotyczące sposobu poprawiania błędów w dowodach księgowych.

Zapisy w księdze dotyczące wydatków (kosztów)

W myśl § 15 nowego rozporządzenia, zapisów w księdze dotyczących wydatków (kosztów) należy dokonywać na podstawie dowodów, o których mowa w § 6-9. Oznacza to, że podstawą ww. zapisów są:

• faktury, faktury VAT RR, rachunki oraz dokumenty celne, wystawione zgodnie z odrębnymi przepisami,
• dowody określające zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenie przychodów na podstawie art. 22p ustawy o PDOF, zawierające co najmniej dane określone w § 6 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia,
• inne dowody, wymienione w § 7 i 8, potwierdzające dokonanie zdarzenia gospodarczego zgodnie z jego rzeczywistym przebiegiem i zawierające co najmniej dane określone w § 6 ust. 3 pkt 3 (tj. wiarygodne określenie wystawcy lub wskazanie stron uczestniczących w zdarzeniu gospodarczym, datę wystawienia dowodu oraz datę lub okres dokonania zdarzenia gospodarczego, a jeżeli data zdarzenia gospodarczego odpowiada dacie wystawienia dowodu, wystarcza podanie jednej daty, przedmiot zdarzenia gospodarczego i jego wartość oraz ilościowe określenie, jeżeli przedmiot zdarzenia jest wymierny w jednostkach naturalnych, podpisy osób uprawnionych do prawidłowego udokumentowania zdarzeń gospodarczych) – oznaczone numerem lub w inny sposób umożliwiający powiązanie dowodu z zapisami księgowymi dokonanymi na jego podstawie.

Inne dowody, o których mowa w § 7 i 8 nowego rozporządzenia, to:

• noty księgowe, sporządzone w celu skorygowania zapisu dotyczącego zdarzenia gospodarczego, wynikającego z dowodu obcego lub własnego, otrzymane od kontrahenta podatnika lub przekazane kontrahentowi,
• dowody opłat pocztowych i bankowych,
• inne dowody opłat, w tym dokonywanych na podstawie książeczek opłat, oraz dowody zawierające ww. dane, o których mowa w § 6 ust. 3 pkt 3,
• dowody wewnętrzne, tj. dowody zaopatrzone w datę i podpisy osób, które bezpośrednio dokonały wydatków, określające: przy zakupie – nazwę towaru oraz ilość, cenę jednostkową i wartość, a w innych przypadkach – przedmiot zdarzeń gospodarczych i wysokość wydatku (kosztu),
• paragony fiskalne lub dowody kasowe dokumentujące wydatki poniesione za granicą na zakup paliwa lub olejów; paragon fiskalny lub dowód kasowy powinien zawierać następujące dane: datę, oznaczenie jednostki wydającej dokument, ilość, cenę jednostkową oraz wartość, za jaką dokonano zakupu; na odwrocie paragonu fiskalnego lub dowodu kasowego należy wpisać imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy), adres oraz rodzaj (nazwę) dokonanego zakupu.

UWAGA! W 2026 r. nie ma już możliwości dokumentowania w PKPiR:

• dowodem wewnętrznym – zakupu w jednostkach handlu detalicznego materiałów pomocniczych,
• paragonem – zakupu w jednostkach handlu detalicznego materiałów, środków czystości i bhp oraz materiałów biurowych.

W nowym rozporządzeniu zrezygnowano z zapisu, że zakup materiałów/towarów, co do zasady, jest wpisywany do księgi niezwłocznie po ich otrzymaniu, najpóźniej przed przekazaniem do magazynu, przerobu lub sprzedaży. Jednocześnie utrzymano zasadę, zgodnie z którą, w przypadku gdy materiał/towar został dostarczony do zakładu lub dokonano nim obrotu przed otrzymaniem faktury, sporządza się szczegółowy opis ww. materiału/towaru (z podaniem imienia, nazwiska/nazwy firmy, adresu dostawcy, ilości, rodzaju, ceny jednostkowej i wartości materiałów/towarów) i na jego podstawie dokonuje zapisu w księdze. Dotyczy to materiału (surowca) podstawowego lub pomocniczego lub towaru handlowego, którego zakup – zgodnie z przepisami rozporządzenia – jest dokumentowany fakturami dostawców. Doprecyzowano, że ww. opis należy potwierdzić datą i podpisem osoby, która przyjęła dostawę, oraz przechowywać jako dowód zakupu i następnie połączyć z nadesłaną fakturą w postaci papierowej. Jeżeli nie jest to faktura w postaci papierowej, podatnik uzupełnia opis o numer tej faktury, a w przypadku faktury wystawionej przy użyciu KSeF – o numer identyfikujący tę fakturę w tym systemie. Ewentualna różnica w stosunku do wartości podanej na fakturze będzie wpisywana do księgi w dniu otrzymania faktury. Jeżeli podatnik otrzyma fakturę przed dniem dokonania zapisu w księdze, opis dołączy do otrzymanej faktury, a zapisów w księdze dokona na podstawie otrzymanej faktury (§ 9 ust. 1 nowego rozporządzenia).

Tak jak dotychczas, podatnik może nie sporządzać szczegółowego opisu, jeżeli zakup jest udokumentowany specyfikacją dostawcy, pod warunkiem że specyfikacja ta spełnia wymagania określone dla opisu.

W nowym rozporządzeniu pominięto zapis odnoszący się do częstotliwości dokonywania zapisów dotyczących pozostałych wydatków (tj. zasadniczo jeden raz dziennie, po zakończeniu dnia, nie później niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym, z pewnym zastrzeżeniem dotyczącym m.in. księgi prowadzonej przez biuro rachunkowe).

Przepisy nowego rozporządzenia zawierają regułę, że zarówno wydatki poniesione na zakup materiałów (surowców) podstawowych i towarów handlowych, jak i pozostałe wydatki są wpisywane do księgi według zasad potrącania kosztów uzyskania przychodów określonych w ustawie o PDOF (§ 10 nowego rozporządzenia).

Zapisy w księdze dotyczące przychodów

Zgodnie z § 11 ust. 1 nowego rozporządzenia, zapisy w księdze dotyczące:

• przychodów ze sprzedaży są dokonywane na podstawie:
  • wystawionych faktur,
  • raportów fiskalnych (dobowych lub okresowych miesięcznych, skorygowanych o kwoty mające wpływ na wysokość przychodu) – w przypadku sprzedaży ujętej w ewidencji prowadzonej przy użyciu kas rejestrujących, o której mowa w przepisach ustawy o VAT,
  • wystawionego na koniec dnia dowodu wewnętrznego, w którym w jednej kwocie jest wykazana wysokość tych przychodów za dany dzień, albo prowadzonego zestawienia sprzedaży (ewidencji sprzedaży) – w przypadku przychodów, które nie są dokumentowane fakturami lub raportami fiskalnymi,
• pozostałych przychodów – są dokonywane na podstawie dowodów potwierdzających te przychody.

Zapisów na podstawie faktur i raportów fiskalnych należy dokonywać najpóźniej do 20. dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu uzyskania tych przychodów. Termin ten dotyczy również zapisów dokonywanych na podstawie zestawienia sprzedaży (ewidencji sprzedaży) w jednej pozycji na koniec każdego miesiąca, a także pozostałych przychodów.

Z kolei zapisów w księdze na podstawie dowodów wewnętrznych należy dokonywać raz dziennie po zakończeniu dnia, nie później niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym.

UWAGA! W świetle przepisów nowego rozporządzenia nie ma już możliwości ujmowania zbiorczym zapisem przychodów na podstawie dziennego zestawienia dowodów (faktur dotyczących sprzedaży) oraz miesięcznego zestawienia sporządzanego na podstawie danych wynikających z ewidencji VAT.

Utrzymano zasadę, że podatnik, który prowadzi ewidencję sprzedaży przy użyciu kasy rejestrującej, nie wpisuje do księgi kwot wynikających z faktur dokumentujących dokonanie sprzedaży uprzednio ujętej w ewidencji prowadzonej przy użyciu kasy rejestrującej. Zrezygnowano natomiast z obowiązku łączenia w sposób trwały zwróconych oryginałów paragonów fiskalnych z kopiami wystawionych faktur.

Modyfikacji uległy zasady dokonywania korekty danych wynikających z raportów fiskalnych dobowych lub okresowych (miesięcznych). W świetle nowego rozporządzenia, korekty takiej dokonuje się na podstawie:

• odrębnych ewidencji,
• dowodu wewnętrznego – w przypadku korekt, które nie podlegają ujęciu w odrębnych ewidencjach.

Zapisów na podstawie ww. dowodu należy dokonywać ze znakiem (-). Dowód ten powinien zawierać co najmniej następujące dane: numer dowodu, datę wystawienia, oznaczenie raportu fiskalnego, którego dotyczy korekta, przyczynę korekty oraz wysokość korekty, która pomniejsza wysokość przychodu wynikającą z raportu fiskalnego.

Przypomnijmy, iż dotychczas korekty, które nie podlegały ujęciu w odrębnych ewidencjach, podatnik opisywał na odwrocie raportu fiskalnego dobowego lub okresowego (miesięcznego). Zgodnie z nowymi regulacjami, korekty takiej podatnik dokona na podstawie dowodu wewnętrznego.

Nie zrezygnowano z uproszczenia polegającego na tym, że podatnicy świadczący usługi w zakresie handlu, którzy dokonują sprzedaży opodatkowanej i zwolnionej z VAT lub opodatkowanej według różnych stawek VAT (o których mowa w art. 84 ustawy o VAT), mogą wykazywać przychody w księdze oraz w zestawieniu sprzedaży (ewidencji sprzedaży) łącznie z VAT, z tym że na koniec miesiąca przychód powinni oni pomniejszyć o należny VAT.

Dodatkowe ewidencje prowadzone razem z księgą

Podatnik, który nie prowadzi ewidencji sprzedaży przy użyciu kasy rejestrującej i dokonuje sprzedaży nieudokumentowanej fakturami, jest zobowiązany prowadzić zestawienie sprzedaży (ewidencję sprzedaży). Wynika to z § 17 ust. 1 i 3 nowego rozporządzenia.

Zestawienie sprzedaży (ewidencja sprzedaży) powinno zawierać co najmniej następujące dane: liczbę porządkową wpisu, datę uzyskania przychodu nieudokumentowanego fakturą oraz wysokość tego przychodu.

Podatnik jest obowiązany dokonywać zapisów w zestawieniu sprzedaży (ewidencji sprzedaży) jeden raz dziennie po zakończeniu dnia, nie później niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym (§ 18 ww. rozporządzenia).

Do zestawienia sprzedaży (ewidencji sprzedaży) podatnik nie wpisuje przychodów, które ujmuje w księdze jeden raz dziennie po zakończeniu dnia, nie później niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym.

Zrezygnowano z przepisu odnoszącego się do wykorzystywania ewidencji sprzedaży prowadzonej dla potrzeb księgi przez podatników korzystających ze zwolnienia z VAT, nieprowadzących ewidencji sprzedaży, o której mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o VAT.

W przypadku podatników wykonujących działalność kantorową, którzy na podstawie przepisów prawa dewizowego prowadzą ewidencję wszystkich operacji powodujących zmianę stanu wartości dewizowych i waluty polskiej, zwaną „ewidencją kupna i sprzedaży wartości dewizowych”, zapisów w księdze – tak jak dotychczas – dokonują na podstawie tej ewidencji (§ 16 ww. rozporządzenia).

Sporządzenie, wpisanie do księgi i wycena spisu z natury

W nowym rozporządzeniu zachowano zasadę, w jakich okolicznościach występuje obowiązek sporządzenia i wpisania do księgi spisu z natury. I tak, podatnik jest obowiązany do sporządzenia i wpisania do księgi spisu z natury na dzień 1 stycznia, na koniec każdego roku podatkowego, na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego, w razie utraty w ciągu roku podatkowego prawa do opłacania podatku na podstawie ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843 ze zm.), zmiany wspólnika, zmiany proporcji udziałów wspólników lub likwidacji działalności.

W dalszym ciągu obowiązek sporządzenia spisu z natury na dzień 1 stycznia roku podatkowego nie dotyczy podatników, którzy sporządzili spis z natury na koniec poprzedniego roku podatkowego. W tym przypadku zamiast spisu z natury na dzień 1 stycznia roku podatkowego do księgi wpisuje się spis z natury sporządzony na dzień 31 grudnia poprzedniego roku podatkowego.

Spis z natury podlega wpisaniu do księgi także wówczas, gdy osoby prowadzące działalność gospodarczą sporządzają go za okresy miesięczne oraz gdy na podstawie odrębnych przepisów jego sporządzenie zarządził naczelnik urzędu skarbowego.

Tak jak dotychczas, spis z natury obejmuje towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki i odpady. Spis z natury obejmuje również towary stanowiące własność podatnika, znajdujące się w dniu sporządzenia spisu z natury poza zakładem podatnika, a także towary obce znajdujące się w zakładzie podatnika (towary obce nie podlegają wycenie, wystarczające jest ilościowe ich ujęcie w spisie z natury z podaniem, czyją stanowią własność).

Spis z natury musi być sporządzany w sposób staranny i trwały i zawierać co najmniej dane wymienione w § 21 ust. 2 nowego rozporządzenia.

Zrezygnowano z obowiązku podpisywania spisu z natury przez osoby sporządzające spis/uczestniczące w spisie. Będzie on podpisywany jedynie przez właściciela zakładu (wspólników).

Brak jest również wymogu wpisywania do księgi spisu z natury według poszczególnych rodzajów jego składników lub w jednej pozycji (sumie), jeżeli na podstawie spisu zostało sporządzone odrębne, szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników, przechowywane łącznie z księgą. Zgodnie z nowym rozporządzeniem, do księgi należy wpisywać wyłącznie wartość spisu z natury.

Bez zmian pozostawiono zasady wyceny spisu z natury (§ 22 ust. 1-4 nowego rozporządzenia). Przypomnijmy, iż:

• materiały (surowce) i towary handlowe – wycenia się według cen zakupu lub nabycia albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu lub nabycia,
• półwyroby, wyroby gotowe i braki własnej produkcji – wycenia się według kosztów wytworzenia,
• odpady użytkowe, które w toku działalności utraciły swoją pierwotną wartość użytkową – wycenia się według wartości wynikającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do dalszego użytkowania,
• niesprzedane wartości dewizowe – wycenia się według cen zakupu z dnia sporządzenia spisu z natury, a w dniu kończącym rok podatkowy – według cen zakupu, jednak w wysokości nie większej niż kurs średni ogłaszany przez NBP w dniu kończącym rok podatkowy,
• produkcję niezakończoną przy działalności usługowej i budowlanej – wycenia się według kosztów wytworzenia, z tym że nie może to być wartość mniejsza od kosztów materiałów (surowców) bezpośrednich zużytych do produkcji niezakończonej,
• produkcję zwierzęcą – wycenia się według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu z natury, z uwzględnieniem gatunku, grupy i wagi zwierząt.

Utrzymano zasadę, że w razie przyjęcia wyceny w wysokości mniejszej od ceny zakupu lub nabycia albo od kosztów wytworzenia, w szczególności z powodu uszkodzenia, wyjścia z mody, należy przy poszczególnych pozycjach uwidocznić również jednostkową cenę zakupu (nabycia) lub koszt wytworzenia.

W sposób odpowiadający obowiązującym dotychczas rozwiązaniom wskazano przypadki, w których wartość spisu z natury należy pomniejszyć. Pomniejsza się go o:

• wysokość zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenia przychodów na podstawie art. 22p ustawy o PDOF (tj. w związku m.in. z dokonaniem zapłaty bez pośrednictwa rachunku płatniczego za transakcję o jednorazowej wartości przekraczającej 15.000 zł lub równowartość tej kwoty), jeżeli zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenie przychodów było związane z zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów, objętych tym spisem; pomniejszenia dokonuje się o tę część zmniejszenia kosztów lub zwiększenia przychodów, która przypada na ww. składniki objęte tym spisem,
• koszty uzyskania przychodów poniesione na nabycie towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów, objętych tym spisem, w części, w jakiej zobowiązanie z tytułu tego nabycia nie zostało uregulowane i w związku z art. 22 ust. 4a lub 4b ustawy o PDOF (tj. w związku ze stosowaniem tzw. kasowego PIT) koszty te nie zostały potrącone.

Tak jak dotychczas, podatnik jest obowiązany dokonać wyceny najpóźniej w terminie 14 dni od dnia zakończenia spisu z natury.

8. Zasady prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych w 2026 r. przez ryczałtowców

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. poz. 1294), dalej: nowe rozporządzenie. Zastąpiło ono rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2021 r. w tej sprawie (Dz. U. z 2021 r. poz. 2414), które obowiązywało do 31 grudnia 2025 r. (dalej: „stare” rozporządzenie).

Wydanie nowego rozporządzenia jest związane głównie z wprowadzeniem obowiązku prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w formie elektronicznej oraz przesyłania ich właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci plików JPK_EWP i JPK_ST.

Zasady prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w 2026 r. przez podatników opłacających ryczałt ewidencjonowany na podstawie przepisów nowego rozporządzenia omawiamy w tym artykule.

Ewidencja przychodów

Zmodyfikowany wzór ewidencji

Obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów przez podatników osiągających przychody z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz spółki, których wspólnicy są opodatkowani w tej formie (dalej: podatnicy) nakłada art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843), dalej: ustawa o ryczałcie.

W 2026 r. ewidencję przychodów należy prowadzić według wzoru ustalonego w załączniku do nowego rozporządzenia. Wzór tej ewidencji, w porównaniu do dotychczas obowiązującego, uległ zmianie. Mianowicie w nowym wzorze ewidencji dodano:

• kolumnę „Numer identyfikujący fakturę wystawioną przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur” – oznaczoną nr 4,
• kolumnę „Identyfikator podatkowy kontrahenta” – oznaczoną nr 6; w kolumnie tej należy wpisywać identyfikator podatkowy kontrahenta wraz z kodem kraju nadania identyfikatora; kolumny tej nie wypełnia się w przypadku zapisów dotyczących przychodów ze sprzedaży na podstawie dowodu wewnętrznego oraz raportów fiskalnych.

Tak jak dotychczas podatnicy, którzy zamierzają korzystać z kwartalnego opłacania ryczałtu, w kolumnie „Uwagi” będą wpisywali datę otrzymania przychodu. Z kolei podatnicy, którzy na podstawie art. 15 ust. 1a ustawy o ryczałcie będą obowiązani w prowadzonej ewidencji wyodrębnić przychody objęte odpowiednio podatkiem tonażowym albo zryczałtowanym podatkiem od wartości sprzedanej produkcji i ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, przychody objęte odpowiednio podatkiem tonażowym albo zryczałtowanym podatkiem od wartości sprzedanej produkcji będą wykazywać wyłącznie w kolumnie „Uwagi”.

Podobnie jak do tej pory, podatnicy wykonujący działalność w formie spółki cywilnej osób fizycznych, spółki cywilnej osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku lub spółki jawnej osób fizycznych prowadzą wspólną ewidencję przychodów.

Sposób prowadzenia ewidencji

Podstawowym sposobem prowadzenia ewidencji przychodów jest prowadzenie jej przy użyciu programów komputerowych, przy czym dopuszcza się jej prowadzenie bez użycia programów komputerowych, na co wskazuje § 2 ust. 3 nowego rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że w przypadku prowadzenia ewidencji bez użycia programów komputerowych podatnik jest obowiązany zbroszurować ewidencję i kolejno ponumerować jej karty.

UWAGA! W 2026 r. ewidencję przychodów przy użyciu programów komputerowych są obowiązani prowadzić podatnicy, na których spoczywa obowiązek składania JPK_VAT za okresy miesięczne. Po zakończeniu tego roku podatkowego, w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania podatkowego, będą oni również obowiązani przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego tę ewidencję za pomocą środków komunikacji elektronicznej w postaci pliku JPK_EWP. Pozostałych podatników, w tym zwolnionych z VAT czy rozliczających VAT kwartalnie, ww. obowiązki obejmą począwszy od 2027 r.

W nowym rozporządzeniu zrezygnowano z przepisów określających warunki uznania ewidencji za prawidłową w przypadku prowadzenia jej w systemie teleinformatycznym oraz z przepisów określających sposób postępowania w przypadku posługiwania się programem komputerowym, który nie zapewnia wydrukowania ewidencji według wzoru określonego w załączniku do rozporządzenia (§ 8 „starego” rozporządzenia).

W nowym rozporządzeniu utrzymano zasadę, że podatnik jest obowiązany prowadzić ewidencję rzetelnie i w sposób niewadliwy. Za niewadliwą uznaje się ewidencję prowadzoną zgodnie z przepisami rozporządzenia i według ustalonego wzoru. Z kolei za rzetelną uznaje się ewidencję, jeżeli dokonywane w niej zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Utrzymano również przepis określający przypadki, których wystąpienie nie odbiera ewidencji charakteru rzetelnej i niewadliwej (§ 3 ust. 4 nowego rozporządzenia).

Zapisy przychodów w ewidencji

Dowody, jakie są podstawą zapisów przychodów w ewidencji, w świetle uregulowań nowego rozporządzenia, przedstawiamy w formie tabeli.

Rodzaj dowodu księgowego	Forma sprzedaży/rodzaj przychodów
faktury, faktury VAT RR, rachunki oraz dokumenty celne, zwane dalej fakturami, wystawione zgodnie z odrębnymi przepisami	– jeżeli sprzedaż jest udokumentowana fakturami
dowód wewnętrzny wystawiony na koniec dnia, w którym w jednej kwocie jest wykazana wysokość przychodów za dany dzień z podziałem na przychody objęte poszczególnymi stawkami ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych	– w przypadku sprzedaży bez faktur
dobowe lub okresowe (miesięczne) raporty fiskalne, skorygowane o kwoty mające wpływ na wysokość przychodu	– w przypadku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy użyciu kasy rejestrującej
dowody (nieokreślone co do rodzaju) potwierdzające uzyskanie przychodów	– w przypadku osiągania przychodów z działalności gospodarczej, o których mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o PDOF

W przypadku ewidencjonowania sprzedaży przy użyciu kasy rejestrującej, w nowym rozporządzeniu zrezygnowano z przepisów nakazujących wpisywania na odwrocie raportu fiskalnego dobowego lub miesięcznego łącznej wysokości przychodów wynikającej z ww. raportu z podziałem na przychody objęte poszczególnymi stawkami ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Utrzymano zasadę, że podatnik nie wpisuje do ewidencji kwot wynikających z faktur dokumentujących dokonanie sprzedaży uprzednio ujętej w ewidencji prowadzonej przy użyciu kasy rejestrującej. Zrezygnowano natomiast z obowiązku łączenia w sposób trwały zwróconych oryginałów paragonów fiskalnych z kopiami wystawionych faktur.

UWAGA! W świetle przepisów nowego rozporządzenia nie ma już możliwości dokonywania zapisów w ewidencji przychodów na podstawie dziennego zestawienia faktur.

Nowe rozporządzenie nie zawiera również przepisów umożliwiających rezygnację z prowadzenia ewidencji przychodów przez podatników, którzy prowadzą ewidencję dla celów VAT (§ 9 „starego” rozporządzenia). Oznacza to, że ww. podatnicy w 2026 r. są obowiązani prowadzić ewidencję przychodów bez względu na to, czy prowadzą ww. ewidencję dla celów VAT.

Tak jak do tej pory podatnicy, o których mowa w art. 84 ustawy o VAT (tj. podatnicy świadczący usługi w zakresie handlu, którzy dokonują sprzedaży opodatkowanej i zwolnionej z VAT lub opodatkowanej według różnych stawek VAT), mogą wykazywać przychody w ewidencji łącznie z VAT, z tym że na koniec miesiąca przychód pomniejszą o należny VAT.

Co istotne, w ewidencji przychodów prowadzonej na podstawie przepisów nowego rozporządzenia podatnicy nie są już obowiązani wykazywać kwot odliczeń od przychodów lub należnego ryczałtu oraz doliczeń do przychodów lub należnego ryczałtu. Nie ma też obowiązku nałożonego § 10 ust. 2 „starego” rozporządzenia, na podstawie którego podatnicy po zakończeniu miesiąca, w terminie do dnia 20. każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, podsumowywali zapisy, obliczali i wpisywali do ewidencji wysokość ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, a także wysokość ww. odliczeń od ryczałtu. Równocześnie zrezygnowano z zapisu mówiącego o tym, że w przypadku prowadzenia więcej niż jednej ewidencji sumy miesięczne zapisów z poszczególnych ewidencji należało przenieść do jednej z nich i podsumować.

UWAGA! Bez zmian pozostał termin dokonywania zapisów w ewidencji przychodów. Tak jak dotychczas należy ich dokonywać najpóźniej do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni (§ 6 nowego rozporządzenia).

Modyfikacji uległy również zasady dokonywania korekty danych wynikających z raportów fiskalnych dobowych lub okresowych (miesięcznych). W świetle § 4 ust. 4 nowego rozporządzenia, korekty danych wynikających z ww. raportów dokonuje się na podstawie:

• odrębnych ewidencji,
• dowodu wewnętrznego – w przypadku korekt, które nie podlegają ujęciu w odrębnych ewidencjach.

Zapisów na podstawie ww. dowodu należy dokonywać w ewidencji ze znakiem (-). Dowód ten powinien zawierać co najmniej następujące dane: numer dowodu, datę wystawienia, oznaczenie raportu fiskalnego, którego dotyczy korekta oraz wysokość korekty, która pomniejsza wysokość przychodu wynikającą z raportu fiskalnego.

Dotychczas korygowania danych wynikających z raportów fiskalnych dobowych lub miesięcznych dokonywało się na podstawie odrębnych ewidencji. Natomiast korekty, które nie podlegały ujęciu w odrębnych ewidencjach, podatnik opisywał na odwrocie raportu fiskalnego.

Wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

Dane, jakie powinien zawierać wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (dalej: wykaz) od 2026 r. w porównaniu z dotychczas obowiązującymi przepisami przedstawiamy w formie tabeli.

Dane zawarte w wykazie wg „starego” rozporządzenia (§ 12 ust. 1)

Dane zawarte w wykazie wg nowego rozporządzenia (§ 8 ust. 1)

1) liczba porządkowa, 2) data nabycia, 3) data przyjęcia do używania, 4) określenie dokumentu stwierdzającego nabycie, 5) określenie środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, 6) symbol Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) wydanej na podstawie odrębnych przepisów, 7) wartość początkowa, 8) stawka amortyzacyjna, 9) zaktualizowana wartość początkowa, 10) data likwidacji oraz przyczyna likwidacji albo data zbycia środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

1) liczba porządkowa, 2) dane dotyczące nabycia, wytworzenia, przyjęcia do używania lub wykreślenia z wykazu środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej: a) numer identyfikujący fakturę w KSeF, jeżeli jest to faktura wystawiona przy użyciu KSeF – w przypadku faktury dotyczącej zbycia środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, b) numer dokumentu, na podstawie którego przyjęto do używania lub wykreślono z wykazu środek trwały lub wartość niematerialną i prawną, c) rodzaj dokumentu stwierdzającego nabycie lub wytworzenie środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, d) data nabycia albo data wytworzenia, e) data przyjęcia do używania, 3) określenie środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej; 4) symbol KŚT wydanej na podstawie odrębnych przepisów, 5) wartość początkowa, 6) stawka amortyzacyjna, 7) zaktualizowana wartość początkowa, 8) data likwidacji oraz przyczyna likwidacji albo data zbycia środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Zakres danych, o których mowa w przepisach nowego rozporządzenia, wykazuje się w odniesieniu do danego środka trwałego lub danej wartości niematerialnej i prawnej wprowadzonych do wykazu. Przy czym, na podstawie § 10 ww. rozporządzenia, wykaz ten może nie zawierać danych (o których mowa w ww. § 8 ust. 1 pkt 2):

• w zakresie numeru dokumentu, na podstawie którego przyjęto do używania,
• w zakresie rodzaju dokumentu stwierdzającego wytworzenie,
• w zakresie daty wytworzenia

– dotyczących danego środka trwałego lub danej wartości niematerialnej i prawnej wprowadzonych do wykazu przed dniem 1 stycznia 2026 r.

Tak jak dotychczas, zapisów dotyczących środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonuje się w wykazie najpóźniej w miesiącu przyjęcia ich do używania. Późniejszy termin wprowadzenia do wykazu będzie uznawany za ujawnienie środka trwałego.

Bez zmian pozostały regulacje stanowiące o tym, iż nie podlegają objęciu wykazem:

1) budynki mieszkalne, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, grunty lub prawo użytkowania wieczystego gruntu, związane z tym budynkiem lub lokalem, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej;

2) spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, którego wartość początkową ustala się w sposób uproszczony (zgodnie z art. 22g ust. 10 ustawy o PDOF).

Utrzymano również zasadę, że w razie zmiany formy opodatkowania, jeżeli podatnik prowadził ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, o której mowa w art. 22n ustawy o PDOF, może prowadzić dalej tę ewidencję, w sposób określony w przepisach rozporządzenia, pod warunkiem że ewidencja ta odpowiada wymogom określonym w § 8 ust. 1 nowego rozporządzenia.

W myśl § 9 nowego rozporządzenia, w przypadku, gdy działalność jest prowadzona w formie spółki, podatnicy (wspólnicy) prowadzą wspólny wykaz. Ponadto, jeżeli wykaz nie jest prowadzony przy użyciu programów komputerowych, wystąpi obowiązek jego zbroszurowania i kolejno ponumerowania kart.

9. Od 1 lutego 2026 r. nowe wersje JPK_VAT

W związku z wprowadzeniem obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych w KSeF, od 1 lutego 2026 r. zacznie obowiązywać nowa wersja struktury logicznej JPK_VAT z deklaracją. Ministerstwo Finansów (dalej: MF) zamieściło komunikat w tej sprawie na swojej stronie internetowej (www.gov.pl).

MF opublikowało robocze wersje struktur logicznych JPK_V7M(3) i JPK_V7K(3), aby umożliwić dostosowanie systemów informatycznych do wprowadzanych zmian. W komunikacie czytamy:

„(…) Nowe struktury logiczne JPK_VAT z deklaracją mają na celu dostosowanie JPK_VAT z deklaracją do obowiązkowego Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), w związku z czym wejdą w życie równolegle – tj. od 1 lutego 2026 r.

Dodatkowo struktura zawiera zmiany związane z ujmowaniem w strukturze JPK_VAT systemu kaucyjnego.

Robocze wersje struktury JPK_VAT z deklaracją udostępniamy na stronie Portalu podatkowego w sekcji JPK_VAT z deklaracją Pliki do pobrania.

Docelowe wersje struktur logicznych zostaną opublikowane w Centralnym Repozytorium Wzorów Dokumentów Elektronicznych (CRWDE) na platformie e-PUAP, o czym poinformujemy odrębnym komunikatem. (…)”

Zmiany w JPK_VAT przewiduje projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (nr z wykazu prac legislacyjnych RCL: 1042).

10. Wyższy limit przychodów w kasowym PIT

W 2026 r. więcej podatników będzie mogło skorzystać z kasowej metody rozliczania PIT. Limit przychodów warunkujący możliwość wyboru kasowej metody rozliczania PIT ma zostać podwyższony z 1.000.000 zł do 2.000.000 zł. Taką zmianę zawiera uchwalona przez Sejm w dniu 21 listopada 2025 r. ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa ta na dzień oddania tej publikacji do druku czeka na podpis Prezydenta).

Metoda kasowa w PIT polega na rozliczaniu przychodów w dacie uregulowania należności, a kosztów uzyskania przychodów – w dacie uregulowania zobowiązania, jednak nie wcześniej niż w dacie poniesienia kosztu.

Kasowy PIT mogą stosować podatnicy, w tym podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej, osiągający przychody z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, jeżeli łącznie spełniają warunki określone w art. 14c ust. 1 ustawy o PDOF. Jeden z tych warunków dotyczy ww. limitu przychodów. Mianowicie podatnik może wybrać kasowy PIT, gdy jego przychody z prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej w roku bezpośrednio poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły ww. limitu (w przypadku przedsiębiorstwa w spadku w przychodach uwzględnia się również przychody z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie przez zmarłego przedsiębiorcę). Ponadto podatnik, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie może prowadzić ksiąg rachunkowych.

Wybór kasowego PIT jest uwarunkowany również od złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzonego na piśmie oświadczenia o wyborze metody kasowej PIT w terminie do dnia 20 lutego roku podatkowego, a w przypadku podatnika rozpoczynającego prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego – w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozpoczęcia działalności gospodarczej, a jeżeli rozpoczęcie działalności gospodarczej nastąpiło w grudniu roku podatkowego – w terminie do końca roku podatkowego.

Jak podano w uzasadnieniu do projektu ww. ustawy zmieniającej:

„(…) metoda rozliczania przychodów i kosztów (tzw. kasowy PIT) jest adresowana do zbyt wąskiego kręgu przedsiębiorców, z uwagi na obowiązujący limit przychodów w wysokości 1 mln zł, który pozwala wybrać tę metodę.

(…) Podwyższenie tego limitu przychodów sprawi, że więcej przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą będzie mogło korzystać z tego rozwią

11. Zmiany w imporcie towarów

W związku z wdrożonym w dniu 19 czerwca 2025 r. nowym systemem celnym AIS/IMPORT PLUS wprowadzono zmiany w rozliczaniu VAT z tytułu importu towarów.

Nowy system celny AIS/IMPORT PLUS

Wdrożenie systemu AIS/IMPORT PLUS spowodowało m.in. zmianę zakresu danych wymaganych dla zgłoszeń uproszczonych, które nie zawierają już danych w zakresie należności celnych i podatkowych. Należności wyliczane są dopiero w zgłoszeniu uzupełniającym. Zatem w przypadku stosowania uproszczeń, o których mowa w art. 166 Unijnego Kodeksu Celnego (UKC), podatnik jest obowiązany do obliczenia i wykazania podatku dopiero w zgłoszeniu uzupełniającym w rozumieniu przepisów celnych. Termin na składanie zgłoszeń uzupełniających jest określony w pozwoleniu na stosowanie zgłoszeń uproszczonych. Co do zasady, zgłoszenie uzupełniające przedkłada się organowi w terminie 10 dni od daty zwolnienia towarów lub 10 dni od daty zakończenia okresu, którego dotyczy zgłoszenie uzupełniające (tj. do 10 dnia następnego miesiąca). W uzasadnionych okolicznościach organy celne mogą jednak zezwolić na dłuższy termin na złożenie zgłoszenia uzupełniającego (nie może on przekraczać 120 dni od daty zwolnienia towarów). Z kolei w wyjątkowych, należycie uzasadnionych okolicznościach związanych z wartością celną towarów, termin ten może zostać przedłużony do maksymalnie dwóch lat od daty zwolnienia towarów.

Rozliczenie VAT z tytułu importu towarów w deklaracji

Zgodnie z art. 33a ustawy o VAT, podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny może rozliczyć podatek należny z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej składanej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów. W przypadku nierozliczenia w całości lub w części podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej składanej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów, przepisy umożliwiają podatnikowi dokonanie korekty deklaracji podatkowej w terminie 4 miesięcy następujących po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów (patrz: art. 33a ust. 6a ustawy o VAT). Jeżeli podatnik nie rozliczył tego podatku w terminie ww. 4 miesięcy, traci prawo do jego rozliczenia w deklaracji podatkowej i jest zobowiązany do zapłaty podatku wraz z odsetkami.

Zmiany w powyższym zakresie przewiduje ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (druk sejmowy nr 1728 – na dzień oddania tego dodatku do druku oczekuje na podpis Prezydenta i opublikowanie w Dzienniku Ustaw). W uzasadnieniu do projektu ww. ustawy nowelizującej wyjaśniono, że:

„(…) W przypadku zgłoszeń uproszczonych obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia uproszczonego. Jeżeli podatnik stosujący zgłoszenia uproszczone uzyskał zgodę organu celnego na składanie zgłoszeń uzupełniających w terminie dłuższym niż 120 dni z uwagi na wyjątkowe, uzasadnione okoliczności, to zgodnie z obecnymi przepisami podatek obliczony i wykazany w zgłoszeniu uzupełniającym nie będzie mógł być rozliczony w deklaracji podatkowej. Podatek należny z tytułu importu towarów musi być rozliczony w deklaracji podatkowej składanej za okres, w którym przyjęte zostało zgłoszenie uproszczone. Podatek jest jednak obliczany i wykazywany dopiero w zgłoszeniu uzupełniającym składanym po 120 dniach, czyli po terminie do złożenia deklaracji podatkowej za okres, w którym miał być rozliczony podatek, jak również po upływie terminu do złożenia korekty deklaracji podatkowej. Oznacza to, że w takim przypadku podatnik nie może skorzystać z ułatwienia, o którym mowa w art. 33a ustawy o VAT. (…)”

UWAGA! Ustawą nowelizującą wprowadzono zmianę mającą na celu umożliwienie podatnikowi posiadającemu pozwolenie na stosowanie procedury uproszczonej rozliczania podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej, bez względu na termin, w którym podatnik ten ma przedkładać zgłoszenie uzupełniające.

Mianowicie, zgodnie z dodanym pkt 2 w art. 33a ust. 6a ustawy o VAT, podatnik stosujący uproszczenie, o którym mowa w art. 166 UKC i posiadający status upoważnionego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 38 UKC będzie mógł dokonać korekty deklaracji podatkowej w terminie późniejszym niż 4 miesiące następujące po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów, jednak nie później niż w terminie miesiąca po upływie terminu na złożenie zgłoszenia uzupełniającego. Będzie to miało zastosowanie do importu towarów, dla których zgłoszenie uproszczone zostało złożone po dniu 18 czerwca 2025 r.

Zaznaczamy dodatkowo, że ww. art. 33a ust. 6a po zmianach odpowiada art. 33a ust. 6a pkt 1 ustawy o VAT (podatnicy nadal mogą dokonać korekty deklaracji podatkowej w terminie 4 miesięcy następujących po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów).

12. Limit przychodów na potrzeby 9% CIT u podatników z rokiem podatkowym dłuższym albo krótszym niż 12 miesięcy

Zgodnie z przepisami, w przypadku podatników opodatkowanych tzw. klasycznym CIT podstawowa stawka CIT wynosi 19% podstawy opodatkowania. Podatnicy mogą jednak stosować preferencyjną, 9% stawkę CIT, przy czym jest to możliwe wyłącznie w odniesieniu do przychodów (dochodów) innych niż z zysków kapitałowych. Muszą być przy tym spełnione dodatkowe warunki, tj.:

• przychody podatnika osiągnięte w roku podatkowym nie przekroczyły wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2.000.000 euro (przeliczonej według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł),
• podatnik posiada status małego podatnika lub jest podatnikiem rozpoczynającym prowadzenie działalności gospodarczej (z zastrzeżeniami, które tu pomijamy).

W Dzienniku Ustaw z 28 listopada 2025 r., pod. poz. 1658, opublikowano ustawę z dnia 6 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych. Mocą tej ustawy określono, że jeżeli rok podatkowy podatnika był dłuższy albo krótszy niż 12 miesięcy, ww. kwotę 2.000.000 euro ustala się jako iloczyn 1/12 tej kwoty i liczby pełnych miesięcy w tym roku podatkowym, a w przypadku gdy rok podatkowy nie obejmuje pełnego miesiąca kalendarzowego, za pełny miesiąc przyjmuje się okres trwający 30 dni. Tak wynika ze znowelizowanego art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.

W przepisach wskazano przy tym, że podatnicy, których rok podatkowy rozpoczęty przed dniem 1 stycznia 2026 r. zakończy się po dniu 31 grudnia 2025 r., stosują do końca tego roku podatkowego przepisy ustawy o PDOP w brzmieniu sprzed ww. nowelizacji.

13. Zmiany w zakresie przechowywania faktur w związku z wejściem w życie KSeF

Z dniem 1 lutego 2026 r. wejdzie w życie nowy art. 73a ustawy o rachunkowości, który stanowić będzie, że przepisów m.in. art. 73 ust. 2 tej ustawy (ale także art. 71 ust. 1, art. 73 ust. 1 i ust. 4 tej ustawy, określających szczegółowe warunki elektronicznego przechowywania dokumentacji księgowej) nie stosuje się do dowodów księgowych przechowywanych w KSeF. Jeżeli okres przechowywania dowodów księgowych w KSeF upłynie przed upływem terminów określonych w ustawie o rachunkowości w art. 74 ust. 2:

• pkt 3 (dla dowodów księgowych dotyczących wpływów ze sprzedaży detalicznej),
• pkt 4 (dla dowodów dotyczących środków trwałych w budowie, pożyczek, kredytów oraz umów handlowych, roszczeń dochodzonych w postępowaniu cywilnym lub objętych postępowaniem karnym albo podatkowym),
• pkt 6 (dla dokumentów dotyczących rękojmi i reklamacji) lub
• pkt 8 (dla pozostałych dowodów księgowych i sprawozdań)

– dowody te będą przechowywane w jednostce do czasu upływu tych terminów.

Przepisy art. 71 ust. 1 oraz art. 73 ust. 1, 2 i 4 ww. ustawy stosuje się wtedy odpowiednio.

Zatem w związku z wejściem w życie obowiązku wystawiania faktur w KSeF faktury takie mogą być przechowywane wyłącznie w KSeF, jeśli obowiązkowy okres ich przechowywania nie przekracza 10 lat (taki jest okres przechowywania faktur w KSeF). Natomiast dokumenty księgowe nieobjęte KSeF oraz faktury wystawione w KSeF, które muszą być przechowywane dłużej niż 10 lat, trzeba będzie przechowywać na dotychczasowych zasadach.

14. Zmiany dotyczące prowadzenie uproszczonej ewidencji księgowej m.in. fundacji i stowarzyszeń

1 stycznia 2026 r. weszło w życie większość zmian wynikających z ustawy z dnia 8 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o kołach gospodyń wiejskich (Dz. U. poz. 1761). Chodzi tu o zmiany w zakresie:

1) warunków, jakie należy spełnić, aby prowadzić uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów,

2) wydłużenia terminów na zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym o wyborze prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów – z dotychczasowego terminu wyznaczonego na koniec pierwszego miesiąca, aż do końca 3 miesiąca roku podatkowego, w którym podatnik rozpoczął prowadzenie ewidencji, a w przypadku jednostek rozpoczynających działalność z dotychczasowego terminu 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności do 90 dni od dnia rozpoczęcia działalności,

3) dodania możliwości rezygnacji z prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów w ciągu roku podatkowego, z konsekwencją prowadzenia księgowości, zgodnie z przepisami o rachunkowości od początku roku podatkowego (jeżeli decyzję w sprawie rezygnacji z prowadzenia tej ewidencji podejmie organ zatwierdzający) wraz ze wskazaniem w takim przypadku 90-dniowego terminu od końca ostatniego miesiąca, w którym podatnik prowadził tę ewidencję na zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym o rezygnacji z prowadzenia tej uproszczonej ewidencji; termin ten dotyczy również rezygnacji dokonanej na koniec roku, który obecnie wynosił 14 dni,

4) wydłużenia terminu na zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym o niespełnieniu warunków umożliwiających prowadzenie uproszczonej ewidencji z dotychczasowych 14 dni do 90 dni od końca ostatniego miesiąca roku podatkowego, w którym podatnik prowadzi uproszczoną ewidencję.

Odpowiednie zmiany w zakresie terminów oraz limitu przychodów zostały wprowadzone w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich.

Zaznaczamy, że jedynie zmiana dotycząca podwyższenia limitu przychodów warunkujących możliwość prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez organizacje pozarządowe niebędące spółkami kapitałowymi oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego – ze 100.000 zł do 1.000.000 zł – weszła w życie już 1 stycznia 2025 r.

15. Podatnicy objęci obowiązkami w zakresie JPK_PD w 2026 r.

Jak już wielokrotnie informowaliśmy na łamach Biuletynu Informacyjnego, obowiązki w zakresie JPK_PD dla pierwszych grup podatników/jednostek weszły w życie 1 stycznia 2025 r. Raportowanie wstępnie nazywano JPK_CIT. Ponieważ jednak już w 2026 r. obejmie ono również podatników PIT, obecnie określa się je jako JPK_PD obejmujące 5 struktur:

1) JPK_KR_PD – księga rachunkowa,

2) JPK_ST_KR – ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (dla podatników składających JPK_KR_PD),

3) JPK_PKPIR – podatkowa księga przychodów i rozchodów,

4) JPK_EWP – ewidencja przychodów,

5) JPK_ST – ewidencja/wykaz środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (dla podatników składających JPK_PKPIR lub JPK_EWP).

Kogo i od kiedy dotyczy obowiązek JPK_PD?

W pierwszej kolejności obowiązki w przedmiotowym zakresie dotyczą określonych podatników CIT i spółek niebędących osobami prawnymi. Podatnicy są obowiązani prowadzić księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać je do urzędu skarbowego w formie elektronicznej po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania rocznego albo deklaracji rocznej (tzw. podatnicy na estońskim CIT). Spółki niebędące osobami prawnymi, których wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne, są obowiązane do prowadzenia ksiąg przy użyciu programów komputerowych i przesyłania ich do urzędu skarbowego w terminie do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku obrotowego tych spółek. Obowiązek ten wystąpi po raz pierwszy za rok podatkowy – a w przypadku spółek niebędących osobami prawnymi za rok obrotowy – rozpoczynający się po dniu:

• 31 grudnia 2024 r. w odniesieniu do:
  • podatkowych grup kapitałowych (spółek wchodzących w skład takich grup), a także
  • podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, u których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim odpowiednio roku podatkowym albo roku obrotowym przekroczyła równowartość 50 mln euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roboczym ich poprzedniego roku podatkowego albo roku obrotowego,
• 31 grudnia 2025 r. – podatnicy CIT i PIT i spółki niebędące osobami prawnymi obowiązani do przesyłania co miesiąc do urzędu skarbowego deklaracji VAT w formie JPK_V7M (nie dotyczy więc podatników rozliczających VAT kwartalnie),
• 31 grudnia 2026 r. – pozostali podatnicy i spółki niebędące osobami prawnymi (w tym podatnicy rozliczający VAT kwartalnie, tj. składający JPK_V7K).

Uwzględniając powyższe w przypadku ww. podatników CIT oraz spółek niebędących osobami prawnymi, których rok podatkowy/obrotowy jest zgodny z rokiem kalendarzowym, termin ten (na przesłanie ustrukturyzowanych plików JPK_KR_PD) przypadnie na 31 marca 2026 r. Ten sam termin (tj. 31 marca 2026 r.) dotyczy podatników/jednostek, których rok podatkowy/obrotowy zakończył się przed dniem 31 grudnia 2025 r.

Co istotne, obowiązku tego nie mają podatnicy CIT zwolnieni od podatku na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o PDOP (z wyjątkiem fundacji rodzinnych), podatnicy osiągający wyłącznie dochody wolne od podatku, którzy zostali wskazani w art. 27a ww. ustawy oraz podatnicy prowadzący uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów.

Konieczność uzupełnienia ksiąg rachunkowych o znaczniki identyfikujące konta księgowe

W efekcie objęcia od 1 stycznia 2026 r. obowiązkami JPK kolejnej grupy podatników, dostosowaniu podlegały określone przepisy wykonawcze. W związku z tym w Dzienniku Ustaw:

• z 30 września 2025 r., pod poz. 1311, opublikowano rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe i ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• z 29 września 2025 r., pod poz. 1299, opublikowano rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów,
• z 26 września 2025 r., pod poz. 1294, opublikowano rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Ww. rozporządzenia weszły w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. i wprowadzają wymogi dostosowania ewidencji księgowej do nowych obowiązków.

Przypomnijmy, że na potrzeby określenia dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu w ramach JPK_PD za 2025 r., Ministerstwo Finansów wydało w dniu 16 sierpnia 2024 r. rozporządzenie w tej sprawie (Dz. U. poz. 1314). Ma ono charakter techniczny, regulujący zakres danych, o jakie powinny zostać dodatkowo uzupełnione przekazywane właściwemu urzędowi skarbowemu księgi rachunkowe.

Zgodnie z tym rozporządzeniem, przekazywane w ramach JPK_PD księgi rachunkowe powinny dodatkowo zawierać takie dane, jak:

• numer identyfikacji podatkowej kontrahenta podatnika, o ile został nadany,
• numer identyfikujący fakturę w Krajowym Systemie e-Faktur (dalej: KSeF), o ile został nadany do dnia przekazania księgi – wyłącznie w przypadku wystawionych przez podatnika faktur stanowiących dowód księgowy,
• znaczniki identyfikujące konta ksiąg,
• dane potwierdzające nabycie, wytworzenie lub wykreślenie danego środka trwałego lub danej wartości niematerialnej i prawnej z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
• wysokość różnicy pomiędzy wynikiem finansowym ustalonym na podstawie przepisów o rachunkowości a podstawą opodatkowania ustaloną na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych.

Co jednak istotne, księgi za rok podatkowy (albo rok obrotowy – w przypadku spółek niebędących osobami prawnymi), który rozpoczyna się po dniu 31 grudnia 2024 r., a przed dniem 1 stycznia 2026 r., mogą nie być uzupełniane o ww. dodatkowe dane (z wyłączeniem znaczników identyfikujących konta ksiąg).

Wymóg wprowadzenia dodatkowych danych ma na celu zapewnienie porównywalności pomiędzy składanymi w przyszłości ewidencjami a sprawozdaniami finansowymi, danymi z JPK_VAT oraz informacjami z systemu KSeF.

JPK_ST_KR dopiero za 2026 r.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. poz. 1861), zwolniono z obowiązku przesyłania właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej danych z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, tzw. JPK_SR_PD, podatników CIT oraz spółki niebędące osobami prawnymi zobowiązanych do przesłania JPK_PD za rok podatkowy/obrotowy, który rozpoczyna się po dniu 31 grudnia 2024 r., a przed dniem 1 stycznia 2026 r.

Zatem pierwsza grupa podatników prześle do urzędu skarbowego w terminie do 31 marca 2026 r. jedynie księgi rachunkowe w postaci ustrukturyzowanej, tj. w formie pliku JPK_KR_PD bez pliku JPK_ST_KR.

Przygotowanie, podpis i wysyłka JPK_PD

Pliki JPK_PD należy utworzyć przy pomocy programu księgowego oraz wysłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego po zakończeniu roku podatkowego w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania – co w przypadku pierwszej grupy podatników oznacza obowiązek wysyłki do 31 marca 2026 r. – bezpośrednio z programu, jeżeli ma funkcję wysyłki plików JPK.

Formatem plików jest zawsze XML. W przypadku gdy mowa jest o dokumencie XML, rozumiane jest to jako rodzaj składanego dokumentu, czyli wartość pola „DocumentType”. Należy zwrócić uwagę, że plik XML nie musi być dokumentem XML.

Zgodnie z informacją podaną na stronie internetowej MF (www.gov.pl), wysyłkę można również zrealizować za pomocą aplikacji Klient JPK_WEB.

Jak podpisać JPK_PD?

Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej MF, jeśli przekazanie JPK _PD nastąpi za pomocą aplikacji Klient JPK_WEB lub programu księgowego, możesz użyć jednego z dwóch podpisów:

• Profilu Zaufanego – to bezpłatny podpis elektroniczny, który możesz założyć niemal w każdym urzędzie, jak i za pośrednictwem bankowości elektronicznej. Do podpisu wystarczy kod autoryzacyjny wysłany na kanał autoryzacji.
• kwalifikowanego podpisu elektronicznego – to płatny, elektroniczny podpis służący do podpisywania dokumentów. Jeśli masz taki podpis, przygotuj go i podaj kod PIN.

W dostępnej na stronie MF broszurze pt. „Specyfikacja interfejsów usług Jednolitego Pliku Kontrolnego” wskazano, że:

„(…) po przygotowaniu zasadniczych dokumentów zgodnych ze schematem odpowiedniego rodzaju pliku, klient, w celu wysłania danych, musi przygotować dane uwierzytelniające, mające postać odpowiedniego pliku w formacie XML, przesłane w metodzie InitUploadSigned (opisanej w dalszej części dokumentacji). (…)”

Plik metadanych musi być uwierzytelniony jedną z technik:

1) użycie:

a) podpisu kwalifikowanego (polski lub europejski),

b) podpisu zaufanego;

2) umieszczenie elementu AuthData zawierającego zaszyfrowane dane autoryzujące. (…)”

Podsumowanie

Do końca marca 2026 r. zobowiązane jednostki, których rok podatkowy/obrotowy jest zgodny z rokiem kalendarzowym, tj.:

• grupy kapitałowe (spółki wchodzące w skład takich grup) oraz
• podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi, u których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim odpowiednio roku podatkowym albo roku obrotowym (tu: roku 2024) przekroczyła równowartość 50 mln euro

– jako pierwsza grupa będą musieli przesłać do urzędu skarbowego JPK_PD (w formacie JPK_KR_PD) za 2025 r.

W związku z tym ich systemy FK powinny być dostosowane do potrzeb stawianych przez JPK_PD, w tym powinny zapewniać możliwość:

• oznaczenia kont księgowych odpowiednimi znacznikami umożliwiającymi identyfikację wpływu konta na pozycje bilansowe (dotyczące aktywów i pasywów) bądź pozycje wynikowe (zawierające informacje wpływu danego konta na pozycję w rachunku zysków i strat),
• ich wygenerowania według struktur logicznych JPK_KR_PD.

16. Wyższa stawka zryczałtowanego podatku od wygranych w konkursach i grach

Od 1 stycznia 2026 r. ma obowiązywać wyższa stawka zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, w wysokości 15% wygranej lub nagrody (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOF). Do końca 2025 r. stawka zryczałtowanego podatku z ww. tytułu wynosiła 10%.

Zmianę w tym zakresie wprowadza ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (na dzień oddania tej publikacji do druku ustawa ta oczekuje na podpis Prezydenta).

17. Preferencje podatkowe w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie – przedłużone do końca 2026 r.

Do końca grudnia 2026 r. przedłużono niektóre preferencje podatkowe (w CIT/PIT), wprowadzone w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Zostało to dokonane mocą ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 1301). Przedłużenie dotyczy:

• możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów kosztów wytworzenia lub ceny nabycia rzeczy lub praw będących przedmiotem darowizn/nieodpłatnych świadczeń przekazanych do 31 grudnia 2026 r. określonym podmiotom na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych w Ukrainie, o ile nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, w tym poprzez odpisy amortyzacyjne (art. 38wc ustawy o PDOP i art. 52zo ust. 1-2 ustawy o PDOF),
• niezaliczania do przychodów wartości darowizn oraz nieodpłatnych świadczeń otrzymanych przez określonych podatników do 31 grudnia 2026 r., w związku z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych w Ukrainie (art. 38xb ustawy o PDOP i art. 52zp ustawy o PDOF),
• zwolnienia z opodatkowania PIT pomocy humanitarnej otrzymanej do 31 grudnia 2026 r. przez obywateli Ukrainy, którzy po 23 lutego 2022 r. przybyli na terytorium Polski z terytorium Ukrainy w związku z toczącymi się działaniami wojennymi w ich kraju (art. 52zq ustawy o PDOF),
• możliwości ustalenia rezydencji podatkowej obywatela Ukrainy w Polsce na podstawie pisemnego oświadczenia o istnieniu w Polsce centrum interesów życiowych i gospodarczych – ośrodek interesów życiowych (art. 52zr ustawy o PDOF).